કેન્યાના રાષ્ટ્રપતિ વિલિયમ રુતો ટાટા કેમિકલ્સ પર કડક નિવેદન
કેન્યાના રાષ્ટ્રપતિ વિલિયમ રુતો એ કાજિયાડો કાઉન્ટીના એક કાર્યક્રમ દરમિયાન લેક મગાદીના સંસાધનો સંબંધે ટાટા કેમિકલ્સ સામે તીખા નિવેદનો આપ્યા અને કંપનીની કામગીરી અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી. રુતોએ કહ્યું કે કંપની લાંબા સમયથી મગાદીના ખનિજ સંસાધનો સાથે જોડાયેલી છે, છતાં સ્થાનિક સમુદાય અને વિસ્તારના ઔદ્યોગિક વિકાસમાં પૂરતું યોગદાન દેખાતું નથી.
ઘટનાની વિગતો રુતોએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે કુદરતી સંસાધનમાંથી થતો લાભ સ્થાનિક લોકો અને દેશના વિકાસ સુધી કેમ પૂરતો પહોંચતો નથી. તેમણે ખાસ કરીને સ્થાનિક રોજગારી, કાર્યકાં માટે સરકારની નીતિ તરીકે લેક મગાદીની ખનિજસંપત્તિક્ષરણને માત્ર કાચા માલ તરીકે નિકાસ કરવાની બદલે સ્થાનિક સ્તરે પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટો, કાચ ઉત્પાદન એકમો અને કેમિકલ ઉદ્યોગો ઉભા કરીને મૂલ્યવર્ધન કરાવવાની દિશામાં કામ કરવાની ફરમાઈશ કરી હોવાનું શ્રોતોએ જણાવ્યુ છે.
લેક મગાદી અને સોડા ઍશ દક્ષિણ કેન્યાના કાજિયાડો કાઉન્ટીમાં આવેલું લેક મગાદી કુદરતી સોડા ઍશ માટે જાણીતું છે. સોડા ઍશ (સોડિયમ કાર્બોનેટ) કાચ, ડિટર્જન્ટ અને અનેક રાસાયણિક ઉત્પાદનોમાં વપરાતું મહત્વપૂર્ણ ઔદ્યોગિક રસાયણ છે.
અહેવાલો અનુસાર, કેન્યા સરકારે જુલાઈમાં ટાટા કેમિકલ્સની મગાદી સંબંધિત કેટલીક કામગીરી અને નિકાસ અંગે કાર્યવાહી કરી હતી અને ત્યારબાદ કંપની અને સરકાર વચ્ચે નિયમનકારી મુદ્દાઓ પર ચર્ચા ચાલુ રહી છે. રુતોના તાજેતરના નિવેદનથી મામલો વધુ ગંભીર બન્યો છે, પરંતુ કંપનીને તરત અને સંપૂર્ણપણે બહાર જવાનું હશે કે નહીં તે અંગે અંતિમ નિર્ણય માટે નિયમનકારી અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાની જરૂરીયાત રહેશે.
રુતોએ જણાવ્યું કે સરકાર લેક મગાદીની કામગીરી માટે નવા રોકાણકારોને લાવવાની યોજના રાખે છે અને નવા રોકાણકારો પાસેથી સ્થાનિક ઉદ્યોગ સ્થાપવાની શરતો રાખી શકે છે. કોમ્યુનિકેશન અનુસાર એક રોકાણકાર કાચ ઉત્પાદન માટેની સુવિધા અને અન્ય રોકાણકાર કેમિકલ ઉત્પાદન સંબંધિત ઉદ્યોગો માટે પહેલ કરી શકે છે—આ નીતિનો હેતુ કાચા માલનું સ્થાનિક સ્તરે મૂલ્યવર્ધન કરીને રોજગારી અને સ્થાનિક અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાનો છે.
ટાટા કેમિકલ્સે જણાવ્યું છે કે કંપની નિયમનકારી અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓ દ્વારા મુદ્દાનો ઉકેલ લાવવા તૈયાર છે. કંપનીનો દાવો છે કે તે સંબંધિત નિયમોનું પાલન કરે છે અને પોતાના કર્મચારીઓ, સ્થાનિક મગાદી સમુદાય તથા કેન્યાના આર્થિક વિકાસ પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ છે. કંપનીએ જણાવ્યું છે કે તે સંબંધિત સરકારી વિભાગો સાથે સંવાદ દ્વારા આગળ વધવા માંગે છે.
સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રભાવ કેસને કેન્યાની નીતિઓ અને સ્થાનિક મૂલ્યવર્ધનની વધતી માગ સાથે જોડીને જોયું જતું હોઈ, આ વિવાદ માત્ર કોર્પોરેટ મુદ્દો નહીં પરંતુ વિદેશી રોકાણકારો માટેની નીતિગત અને અર્થતંત્ર સંબંધિત મહત્વનો બની ગયો છે. હાલની સ્થિતિમાં આગામી પગલાં નિયમનકારી અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓ અને સરકાર-રોકાણકાર સંવાદ દ્વારા નિર્ધારિત થઇ શકે છે.