ભારત યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે ઈરાનની અપીલ
કિર્ગિસ્તાનની રાજધાની બિશ્કેકમાં યોજાઈ રહેલી શાંઘાઇ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) સમિટની સાઇડલાઈન પર 31 ઓગસ્ટે, 2026ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક થઈ. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા ગંભીર સંઘર્ષ અને સુરક્ષા સંકટ વચ્ચે આયોજિત આ બેઠકનું કૂટનીતિક મહત્વ ખાસ રોકાયેલું હતું.
બેઠકની ત્રણ આવૃત્તિઓ અને રીડઆઉટ ભારતના સત્તાવાર રીડઆઉટ મુજબ બંને નેતાઓએ દ્વિપક્ષીય સંબંધો ઉપરાંત પશ્ચિમ એશિયાના તાજેતરના ઘટનાક્રમ વિશે પોતાના અભિપ્રાયો વહન કર્યા. ઈરાનની સત્તાવાર રીડઆઉટમાં જણાવાયું છે કે રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિયાએ તાજેતરના યુદ્ધ દરમિયાન ભારત તરફથી મળેલા સમર્થન અને સહયોગની પ્રશંસા કરી હતી.
પેઝેશ્કિયાનની અપીલ અને તેમજ ઇરાનનું દાવો ઇરાનના રીડઆઉટ અનુસાર પેઝેશ્કિયાએ ભારતને itsા વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય સંપર્કો — અમેરિકા, રશિયા, યુરોપ, મધ્ય એશિયા અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ભાગીદારો સાથેના સંબંધો — ઉપયોગ કરીને સંઘર્ષમાં સામેલ પક્ષોને યુદ્ધના માર્ગથી દૂર લાવવા અને સંવાદ તરફ લાવવામાં મદદ કરવા અપીલ કરી.
પેઝેશ્કિયાએ જણાવ્યું કે ઈરાન શરૂઆતથી જ શાંતિ, સુરક્ષા અને સંવાદ દ્વારા મુદ્દાઓ ઉકેલવાનો માર્ગ પસંદ કરે છે. ઇરાનના રીડઆઉટમાં એક આરોપ પણ મુકવામાં આવ્યો કે અમેરિકી પક્ષે રાજદ્વારી દળના બદલે યુદ્ધ અને દબાણનો માર્ગ અપનાવ્યો છે.
સૌધી સારવાર તરીકે રીડઆઉટ આ દાવાને ઈરાનનું સત્તાવાર વલણ ગણાવે છે અને તેને સ્વતંત્ર રીતે સાબિત થયેલા તથ્ય તરીકે નહીં, માત્ર તેહરાનના દાવા તરીકે જોવાનું જણાવ્યું છે.
મોદીના મુદ્દા: સંવાદ અને શાંતિ
ભારતના સત્તાવાર રીડઆઉટ પ્રમાણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ પશ્ચિમ એશિયામાં વધતી તંગદિલી પર ચિંતા વ્યક્ત કરી અને ફરીથી સમજાવ્યું કે તમામ મુદ્દાઓનો ઉકેલ સંવાદ અને કૂટનીતિ દ્વારા જ થવો જોઈએ. મોદીએ પ્રદેશમાં કાયમી શાંતિ અને સ્થિરતા માટે સતત પ્રયાસો કરવાની આવશ્યકતા રેખાંકિત કરી હતી.
મોદીએ વેપાર અને સમુદ્રી માર્ગોની સુરક્ષા પર ખાસ ભાર આપ્યો. તેમણે મુક્ત નૈવિગેશન અને કોમર્સની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવાની જરૂરિયાત ઉઠાવી અને કોમર્શિયલ શિપિંગ તથા નાવિકોની સુરક્ષા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે નાગરિકો અને નાગરિક માળખાંને નિશાન ન બનાવવાની પણ વાત કરી હતી.
બેઠકમાં બંને નેતાઓએ ભારત-ઈરાન વચ્ચેના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો અને દ્વિપક્ષીય વેપારને વિસ્તૃત અને વૈવિધ્યસભર બનાવવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી. રીડઆઉટ એ પણ નોંધાવે છે કે ઈરાનને ભારત માટે મધ્ય એશિયા અને આગળના વિસ્તારો સાથે જોડતા કનેક્ટિવિટી માર્ગોમાં વ્યૂહાત્મક મહત્વનો ભાગીદાર માનવામાં આવે છે.
મોદીએ પેઝેશ્કિયાને આગામી BRICS સમિટ માટે ભારતમાં આવકારવાને લઈને અપેક્ષા વ્યક્ત કરી અને બંનેએ બહુપક્ષીય મંચો પર સહકાર વધારવાની ચર્ચા પણ કરી. આપેલી જાણકારી મુજબ આ મુલાકાતને ભારતની વ્યાપક વિદેશ નીતિના ભાગરૂપે જોવામાં આવી રહી છે.
બિશ્કેકમાં બહું સ્તરીય સંદર્ભ બિશ્કેકમાં યોજાતાં સમિટ દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદીએ અન્ય નેતાઓ સાથે પણ દ્વિપક્ષીય વાતચીત કરી અને વિવિધ સંઘર્ષોમાં સંવાદ અને શાંતિપૂર્ણ ઉકેલની જરૂર પર ભાર મુક્યો. પેઝેશ્કિયાન સાથેની વાતચીતમાં પણ ભારતે સંવાદાગમ્ય કૂટનીતિ અપનાવવા પર જોર આપ્યો અને વ્યાપાર તથા બહુપક્ષીય સહકારના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા થઈ.