નેપાળમાં વિનાશક પૂર દરમિયાન લીલું મકાન કેમ બચ્યું
નેપાળમાં વિનાશક પૂર દરમિયાન એક લીલા રંગનું મકાન અને તેમાં રહેલા લોકોને સુરક્ષિત રીતે બચતા દેખાતું વીડિયો સોશિયલ મિડિયાએ વાયરલ કર્યું હતું. વિડિયો અને પછીનું વિશ્લેષણ સૂચવે છે કે માત્ર નસીબની બાબત નહોતી — મકાનની બાંધકામની પદ્ધતિ અને તેની સ્થિતિને પણ મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
વિડિયો અને સોશિયલ વાયરલતા પૂરના સમયે રસ્તાઓ, ઇમારતો અને વૃક્ષોના તબાહીના દૃશ્યો વીડિયોમાં દેખાય છે, જેમાં એક લીલું મકાન ખાસ કરીને અડીખમ ઉભું રહેતું દેખાય છે. ‘આર્કિટેક્ચર પ્રેઝન્ટેશન’ નામના X હેન્ડલ દ્વારા તેની બંધ્યાયત્મક રચના અને પરિસ્થિતિ અંગેનું વિશ્લેષણ શેર કરાયું છે, જેથી આ મકાન કેમ ટકી ગયું તે મુદ્દે ચર્ચા શરૂ થઇ છે.
મકાનની બાંધકામ પદ્ધતિ
લીલા મકાનનો માળખાકીય આધાર વિડિયોની વહેંચણીમાં દર્શાવાયું છે કે તે મકાન RCC (Reinforced Concrete) ફ્રેમ પર બનાવેલ હતું. સરળ ભાષામાં, ઘરમાં મજબૂત કોલમ અને બીમનું માળખું અને લોખંડની સળિયાઓ (રીઇન્ફોર્સમેન્ટ) હોય છે, જે ઘરને હાડપિંજર જેવી મજબૂતી આપે છે.
આવું માળખું બાહ્ય દબાણને માત્ર દીવાલો પર જ નહીં રાખે અને કોલમ-બીમ સિસ્ટમ દ્વારા દબાણને સમગ્ર માળખામાં વહેંચવવામાં મદદ કરે છે, જેના કારણે મુખ્ય માળખું તરત ન તૂટવાની શક્યતા વધે છે.
સ્થાન અને આસપાસના કાદવની ભૂમિકા
વિડિયોમાં જણાવ્યું છે કે આ મકાન પૂર અને કાટમાળના સૌથી પ્રબળ પ્રવાહના સીધા માર્ગમાં નહોતું. એટલે પાણી અને કાટમાળની સૌથી મોટી તાકાત સીધી રીતે મકાન સાથે નહોતી અથડાતી. બીજું, મકાનની આસપાસ એકઠા થયેલો કાદવ અને કાટમાળ કેટલીક હદ સુધી મકાન માટે ઢાલરૂપે કામ કરીને પ્રવાહની દિશા અને તાકાતમાં ફેરફાર લાવી શકે છે.
વિડિયોનું વિશ્લેષણ આ જમાવટને પણ તેને બચવામાં સહાયક ઘટના તરીકે દર્શાવે છે. વિડિયો અને વિશ્લેષણ અનુસાર એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે માત્ર એક જ કારણથી નિર્ધારિત કરવું યોગ્ય નથી — પ્રવાહની ગતિ, દિશા, જમીનનું ધોવાણ, પાયાની મજબૂતી, મકાનની બનાવટ અને આસપાસનું કાદવ-ઢાલ જેવા બહુવિધ પરિબળોએ મળી જવાબદારીભાવ વર્ણવ્યો છે.
મુંબઈ કરવાની બાબતમાં વિડીોએ્સનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે આ લીલું મકાન માત્ર ચમત્કાર અથવા નસીબના કારણે ઊભું ન હતું; તેમાં એન્જિનિયરિંગ અને સ્થિતિવિશેષતાઓની ભૂમિકા પણ હોવાની સંભાવના બતાવવામાં આવી છે.