મોહન ભાગવતની અમેરિકા મુલાકાત
RSS મુખ્ય મોહન ભાગવતની અમેરિકા મુલાકાત દરમિયાન 29 ઓગસ્ટના ન્યુયોર્ક કાર્યક્રમને લઈને રાજકીય અને સામાજિક ચર્ચા ઉઠી છે. ભાગવત ન્યૂયોર્કમાં ‘Universal Oneness’ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેશે, જેને American Hindus for Engagement and Dialogue (AHEAD) અને અન્ય સ્થાનિક સંસ્થાઓ સંયુક્ત રીતે આયોજિત કરી રહ્યા છે.
ન્યુયોર્કના મેયર ઝોહરાન મમદાણીએ આ કાર્યક્રમ અંગે વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે અને વિવાદના કારણસર પ્રવાસને આંતરરાષ્ટ્રીય ધ્યાન મળ્યું છે. ન્યૂયોર્કમાં યોજાનાર ‘Universal Oneness’ કાર્યક્રમની માહિતી RSSએ જણાવ્યું છે કે ભાગવત 29 ઓગસ્ટના રોજ ‘Universal Oneness’ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેશે.
આ કાર્યક્રમમાં વિવધ સાંસ્કૃતિક, આધ્યાત્મિક, સેવા અને સામુદાયિક સંસ્થાઓનો સહયોગ છે અને તે રક્ષાબંધનના અવસરે આયોજિત છે. કાર્યક્રમમાં સામાજિક એકતા, નાગરિક ભાગીદારી, આંતરધર્મીય સમજ અને વૈશ્વિક સૌહાર્દ જેવા મુદ્દાઓ પર ભાર મુકવાની યોજના છે.
RSSના જણાવ્યા પ્રમાણે ન્યૂયોર્ક કાર્યક્રમમાં ભારતના પરંપરાગત વિચાર ‘વસુધૈવ કુટુંબમ્’ રજૂ કરવામાં આવશે અને વિદેશમાં રહેલા ભારતીય મૂળના લોકો તેમજ અન્ય સ્થાનિક સમુદાયો સાથે સંવાદ વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
પ્રવાસની બાબતો અને આયોજન RSSએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભાગવતની આ મુલાકાત કોઈ સરકારી રાજદ્વારી મુલાકાત નથી, પરંતુ વિવિધ સ્થાનિક સંગઠનો અને ભારતીય મૂળના લોકોએ આપેલા આમંત્રણ આધારે આયોજન કરવામાં આવી છે.
સંગઠનની કલમ મુજબ પ્રવાસ દરમિયાન ભારત અને હિન્દુ સમાજ અંગે સકારાત્મક અને તથ્ય આધારિત દૃષ્ટિકોણ રજૂ કરવાનો પ્રયત્ન રહેશે. પ્રવાસના ત્રણ મુખ્ય હેતુ વિશ્વમાં RSS અને હિન્દુ સમાજ વિશે રહેલી ગેરસમજોને તથ્ય આધારિત રીતે સમજાવવાનો પ્રયાસ, ‘વસુધૈવ કુટુંબમ્’ અને વૈશ્વિક એકતાના ભારતીય વિચારને આગળ વધારવો, અને વિદેશમાં રહેલા હિન્દુ અને ભારતીય મૂળના લોકો સાથે સંવાદ વધારવો છે.
આ મુદ્દાઓ RSSના વરિષ્ઠ કાર્યકર્તાઓ અને પ્રમુખ સૂત્રો દ્વારા જણાવાયા છે. સંગઠનનો દાવો છે કે આ મુલાકાત દ્વારા વિદેશી સમુદાય સાથે સંબંધ મજબૂત બનશે અને ચર્ચા વ્યાપક સ્તરે આગળ વધશે.
વિરોધ અને પ્રતિક્રિયાઓ ન્યુયોર્કમાં ભાગવતના કાર્યક્રમ પર સમર્થન સાથે વિવાદ અને વિરોધ પણ જોવા મળ્યા છે. ન્યૂયોર્કના મેયર ઝોહરાન મમદાણીએ 29 ઓગસ્ટના કાર્યક્રમ અંગે પોતાનો વિરોધ વ્યક્ત કર્યો છે. સત્તાવાર રીતે કાયદેસર રીતે ખાનગી કાર્યક્રમ રોકી શકાય કે નહિ તે અંગે અલગ કાનૂની પ્રશ્ન ઉભો થાય છે.
દર્શાવાય છે કે વિદેશમાં RSSને લઈને પહેલેથી જ વિવિધ રાજકીય અને સામાજિક અભિપ્રાયો મોજુદ છે, તેથી ભાગવતના કાર્યક્રમોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થાન પર ચર્ચા અને મતભેદ બંને ઉભા કર્યા છે. કેનેડા અને બ્રિટનમાં પણ કાર્યક્રમો અમેરીકા બાદ ભાગવત કેનેડા તથા બ્રિટનની મુલાકાત કરશે.
ટોરોન્ટો અને લંડનમાં પણ સમુદાયના નેતાઓ અને સ્થાનિક સંગઠનો સાથે જોડાયેલા કાર્યક્રમો યોજાયા રહ્યા છે, જેમાં ભારતીય મૂળના લોકો અને સ્થાનિક સમુદાયો સાથે સંવાદ વધારવાનો ઉદ્દેશ છે. RSSનું કહેવું છે કે વિદેશમાં વસતા ભારતીયો અલગ-અલગ ક્ષેત્રોમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે, તેથી આ પ્રકારના સંપર્કના કાર્યક્રમો સંગઠન માટે વ્યાપક સામાજિક સંવાદ તરફના પ્રયત્ન તરીકે મહત્વ ધરાવે છે.
શતાબ્દી વર્ષના સંદર્ભમાં પ્રવાસનું મહત્વ RSSની સ્થાપના 1925માં થઈ હતી અને 2025થી સંગઠન શતાબ્દી વર્ષના કાર્યક્રમો ચલાવી રહ્યું છે. એપ્રિલ 2026માં RSSના સરકાર્યવાહ દત્તાત્રેય હોસબાળેએ અમેરિકાથી લઈને UK અને જર્મની સુધી મુલાકાતો કરી હતી.
તે મુલાકાતો દરમિયાન શિક્ષણવિદો, ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રના લોકો અને ભારતીય મૂળના સમુદાય સાથે વાતચીત થઈ હતી અને હવે મોહન ભાગવતની ત્રણ દેશોની મુલાકાતને આણુસંધાનરૂપ વધુ મોટા તબક્કા તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. RSS દ્વારા બતાવવામાં આવેલો દૃષ્ટિકોણ વિદેશી સ્તરે પોતાને રજૂ કરવાનો છે, જ્યારે વિદેશમાં સંગઠન વિશે અલગ-અલગ અભિપ્રાયો હોવાથી આ પ્રવાસનો પ્રભાવ અને પરિણામો આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.