ગુજરાતમાં ઘરેલુ હિંસાના કેસમાં વધારો: 3 વર્ષમાં 12,000 થી વધુ ફરિયાદો, હેલ્પલાઈન પર આવતા બેમાંથી એક કૉલ ઘરેલુ હિંસાનો

ગુજરાતમાં ઘરેલુ હિંસા: alarming આંકડા

અમદાવાદમાં બદલાતી જીવનશૈલી અને સહનશક્તિ ઘટતા ઘરેલુ હિંસાના કેસ ચિંતાજનક રીતે વધ્યા છે. ‘અભયમ’ 181 મહિલા હેલ્પલાઈનના છેલ્લા 3 વર્ષના આંકડા મુજબ કુલ 24,136 ફરિયાદોમાંથી 12,721 (52.7%) ફરિયાદો ઘરેલુ હિંસા અને શારીરિક અત્યાચાર સંબંધિત હતી. એટલે કે હેલ્પલાઇન પર આવતા દર બે કૉલમાંથી એક કરતાં વધુ પોલીસ્થિત રીતે ઘરેલુ હિંસાનો સંબંધિત હતું.

ફરિયાદોના આંકડા

‘અભયમ’ હેલ્પલાઈનના વર્ષવાર આંકડા 2024: 4,721 ઘરેલુ હિંસાની ફરિયાદો નોંધાઈ હતી. 2025: 4,489 ફરિયાદો નોંધાયા. 2026: 24 ઓક્ટોબર સુધી 3,511 ફરિયાદો રિપોર્ટ થઈ છે. આ રીતે છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં કુલ 12,721 ઘરેલુ હિંસા સંબંધિત ફરિયાદો નોંધાઈ છે.

ઘરેલુ હિંસાના પ્રકાર

ઘરેલુ હિંસાના પ્રકાર અને મુદ્દાઓ આંકડાઓ મુજબ ઘરેલુ હિંસા માત્ર પતિ-પત્ની વચ્ચેના ઝઘડા સુધી સીમિત નથી. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં નોંધાયેલા મુખ્ય વર્ગો અને સંખ્યાઓ નીચે મુજબ છે: 3,984 કિસ્સામાં ગંભીર શાબ્દિક દુર્વ્યવહાર અને માનસિક પ્રતાડનાનો સારોંચયો. 1,395 કિસ્સામાં પરિવારીક વિવાદ એટલા ગંભીર થયા કે પરણીત મહિલાઓને સાસરીનું ઘર છોડવું પડ્યું. લગ્નેતર સંબંધો અને વર્ચ્યુઅલ જોડાણોને લગતી ફરિયાદો કુલ 1,168 નોંધાઈ, જેમાં 2024: 452, 2025: 392, 2026: 324 કિસ્સા હતા.

બાળકો પર અસર

પરિવારિક વિખવાદનો સીધો અસર બાળકો પર પણ જોવા મળી રહ્યો છે. છેલ્લા 3 વર્ષમાં ملاقات, કસ્ટડી અને માતા-પિતાથી અલગ થવાના મામલાઓમાં કુલ 714 કિસ્સાઓમાં અભયમની રેસ્ક્યુ વાન અને કાઉન્સેલરની મદદ લેવી પડી હતી. વર્ષવાર વિભાજન અનુસાર આ સંખ્યા 2024: 283, 2025: 234, 2026: 197 હતી.

કારણો અને નિષ્ણાતોની નોંધ

આંકડાઓનું વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે માનસિક પ્રતાડન અને લગ્નેતર સંબંધો ઘરેલુ હિંસાના મોટા કારણો રૂપમાં દેખાય છે. સાથે સાથે વધતી અપેક્ષાઓ, આર્થિક દબાણ, મોંઘવારી, સોશિયલ મિડિયાનાં પ્રભાવ અને સંબંધોમાં સહનશક્તિ ઘટાડાવાનું કારણ પણ તરીકે મુકવામાં આવ્યું છે. કેટલાક કેસોમાં વ્યસન, જુગાર અને આર્થિક બેદરકારીનો પણ યોગદાન હોવાનું સૂચિત કરવામાં આવ્યું છે.

હેલ્પલાઇનની ભૂમિકા

નિષ્ણાતો જણાવે છે કે સામાજિક બદનામીનો ડર, આર્થિક આધારની અનિશ્ચિતતા અને બાળકોની ભવિષ્યની ચિંતા હોવાને લીધે ઘણી મહિલાઓ ફરિયાદ નથી કરતી. તેમ છતાં સમયસર કાઉન્સેલિંગ અને હેલ્પલાઈનની મદદથી પરિવારોને સંભાળી તોડી શકાય છે અને મહિલાઓને સુરક્ષિત જીવન માટે માર્ગદર્શન મળી શકે છે. ‘અભયમ’ જેવી સેવાઓને નિષ્ણાતો મહત્વની ગણવે છે.