ગુજરાતમાં સાયબર ક્રાઇમની પ્રગતિ
ગુજરાતમાં સાયબર ક્રાઇમ બેકાબૂ બન્યું છે. રાજ્યમાં વર્ષ 2016માં સાયબર ઠગાઈના 362 ગુનાઓ નોંધાયા હતા, જ્યારે વર્ષ 2026માં આ આંક 1 લાખ સુધી પહોંચી ગયા છે. જાણકારો અને પોલીસ સૂત્રો જણાવે છે કે કોરોનાકાળમાં ઓનલાઈન વ્યવહારો વધવાના કારણે છેતરપિંડીનાં કેસોમાં સારોભાગે વધારો જોવા મળ્યો છે.
આંકડા અને સમયગાળો સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર વર્ષ 2020માં ગુજરાતમાં સાયબર ક્રાઇમના કુલ 1,283 ગુનાઓ પોલીસ પાસે નોંધાયા હતા. સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઈન બેન્કિંગના વધારા સાથે બાદના વર્ષોમાં કેસો માટેનો માપદંડ ડગમગી ગયો અને હાલમાં વર્ષ 2026માં દરમિયાન એક લાખ સુધીના કેસ નોંધાયા હોવાનું સામેલ માહિતીમાં દર્શાવાયું છે.
એમાં, દરેક નોંધાયેલા કેસ પોલીસને મળતા અને નકકી તપાસથી આગળ જતાં માત્ર નોંધપાત્ર ગુનાઓ જ સબૂત સાથે આગળ વધે છે તે પણ નોંધવું જરૂરી છે. કોરોના અસર અને ડિજિટલ વાપરામાં વૃદ્ધિ જાણકારોની રિપોર્ટિંગ મુજબ વર્ષ 2020થી શરૂ થયેલા કોરોના દરમિયાન બે વર્ષમાં ઘરબેઠા ઇન્ટરનેટ અને મોબાઈલનો ઉપયોગ વધ્યો હતો.
લોકો દ્વારા ઓનલાઈન બેન્કિંગ, ઇ-વૉલેટ અને સામાજિક માધ્યમોનું વ્યાપ વધતાં ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપ પર બ્લેકમેઇલિંગ, નકલી પ્રોફાઈલ બનાવવી, એકાઉન્ટ છેતરપિંડી, પ્રોફાઇલ મોર્ફ કરીને બદનામી અને સ્ટોકિંગ જેવી ઘટના વધવા લાગી.
પોલીસની કામગીરી અને જાગૃતિનો અભાવ સૂત્રો અનુસાર ગુજરાત પોલીસ સાયબર ગુનાઓની સામે કાર્યરત છે અને વર્ષ 2019થી સક્રિય પ્રયાસો ચાલુ છે. સાથે જ સાયબર આશ્વસ્ત પ્રોજેક્ટ હેઠળ વર્ષ 2020માં હેલ્પલાઇન પણ શરૂ કરવામાં આવી હતી.
પરંતુ જાણકારો કહે છે કે લોકજાગૃતિનો અભાવ હોવાને કારણે સાયબર ગઠિયાઓ હજુ પણ છેતરપિંડી ચાલુ રાખી રહ્યા છે. વિદેશી ગઠિયાઓ અને કોલ સેન્ટર્સ રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખ છે કે ડિજિટલ ફ્રોડ માટે ચાઈનીઝ ગઠિયાઓ સક્રિય બન્યા છે અને કમ્બોડિયા, મ્યાનમાર અને રશિયા જેવા દેશોમાં કોલ સેન્ટર્સ ખોલીને ભારતમાં લોકોને નોકરીના બહાને બોલાવે છે અને કોલ-મેસેજ દ્વારા છેતરપિંડી કરે છે.
જાણકારો જણાવે છે કે હવે સાયબર ગઠિયાઓ કયા રૂપમાં મેસેજ મોકલી શકે અને લોકો કઈ રીતે ફસાવી શકાય તે પહેલા નિશ્ચિત રીતે કહેવું મુશ્કેલ બન્યું છે.