ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી અંગે સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી
નવી દિલ્હી: 13 કલાક પહેલા — દિલ્હીમાં SIR (Special Intensive Revision) હેઠળની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીના વિશેષ સઘન પુનરીક્ષણને પડકારતી અરજીની બુધવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી થઈ. અદાલતમાં અરજદારોએ ચૂંટણી પંચના 3 નવેમ્બરના નિર્દેશો અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા. CJI સૂર્યકાંતે લોકોને ગભરાવાની જરૂર નથી કહ્યું અને નોંધ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસની સુનાવણી કરી રહી છે; જરૂરી હોય તો કોર્ટ ચૂંટણી પંચને ફોર્મ ભરવાની સમયમર્યાદા વધારવા કહેશે.
કોર્ટની અગાઉની સ્થિતિ અદાલતે અગાઉની સુનાવણીમાં કહ્યું હતું કે 2026ની મતદાર યાદીમાં સામેલ રહેલા અને SIR દરમિયાન જેમના નામ કાપી નાખવામાં આવ્યા છે તેમને નવા મતદારની જેમ ફોર્મ-6 ભરવા માટે મજબૂર કરી શકાય નહીં. બુધવારે તે જ મામલે વધુ સુનાવણી કરવામાં આવી અને આગળની સુનાવણી 19 નવેમ્બને નિર્ધારિત કરી હોવાનું જણાવાયું.
ચૂંટણી પંચના નિર્દેશો
ચૂંટણી પંચનું 3 નવેમ્બરના નિર્દેશ અને માર્ગદર્શન ચૂંટણી પંચે 3 નવેમ્બરના નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે જો તમારું નામ SIRની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં નથી તો તમે voters.eci.gov.in પર તમારા EPIC નંબરથી તપાસ કરી અને નામ ન હોય તો ફોર્મ-6 ભરીને ફરીથી નામ નોંધાવી શકો. પંચે ખાસ કહ્યું છે કે ભલે તમે 10 વર્ષથી મતદાર હોવ, તેમ છતાં નામ ઉમેરવા માટે ફક્ત ફોર્મ-6 જ ભરવું પડશે અને તેને ખોટું સોગંદનામું માનવામાં નહીં આવશે અને કોઈ કેસ નહીં કરવામાં આવશે.
ફોર્મ-6 અને કાનૂની પ્રક્રિયા પરંપરાગત રીતે ફોર્મ-6માં અરજદારે ગોઠવણામાં લખવું પડતું હતું કે “મારું નામ પહેલીવાર મતદાર યાદીમાં ઉમેરવામાં આવી રહ્યું છે.” આમની વિઝડંબનાને લઇને નાગરિકોમાં ભય છઠી રહ્યો હતો કે જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 31 હેઠળ ખોટી માહિતી આપવાના આરોપમાં 1 વર્ષ સુધીની સજા થઈ શકે છે. ચૂંટણી પંચે આ ભય દૂર કરી દેવામાં આવ્યો છે અને કહ્યું છે કે તે ઘોષણાને ખોટી ગણશે નહીં.
ફોર્મ-6માં થયેલા ફેરફારો ચૂંટણી પંચે SIR પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયેલા રાજ્યો માટે ઑક્ટોબરમાં ફોર્મ-6માં ફેરફાર કર્યો છે. તે ફેરફારમાંથી ફોર્મ-6માં આવેલી 2003વાળી વ્યક્તિગત માહિતી અંગેનો પ્રશ્ન દૂર કરવામાં આવ્યો છે; હવે અરજદારે જણાવ્યું રહેશે નહીં કે તેનું, માતા-પિતા અથવા દાદા-દાદીનું નામ 2003ની યાદીમાં હતું કે નહિ.
પોલીસે તે સાથે સંબંધિત વધારાનું ઘોષણાપત્ર પણ દૂર કર્યું છે. SIRમાં કટાયેલા નામો અને ડેટા ચૂંટણી તંત્રનાં આંકડાપ્રમાણે SIR દરમિયાન 2025-26માં બિહાર, દિલ્હી સહિત 30 રાજ્યોમાં કુલ 13 કરોડથી વધુ નામ ડ્રાફ્ટ રોલમાંથી હટાવવામાં આવ્યા હતા. દિલ્હીમાં કુલ 1.45 કરોડમાંથી લગભગ 47 લાખ નામ હટાવાના આંકડા જાહેર થયા છે.
ઓનલાઇન પ્રક્રિયા અને બ્લોક લેવલ સત્તાધિકારીઓ SIR ધરાવતા પ્રદેશોમાં ઑનલાઇન મતદાર રજિસ્ટ્રેશનની પ્રક્રિયાએ ફેરફાર કર્યો છે: ઑનલાઈન ફોર્મ-6 અને પ્રમાણપત્ર (ઘોષણાપત્ર) જમા કરવાની પ્રક્રિયા અલગ કરવામાં આવી છે અને બંને માટે અલગ-અલગ OTP અને ઇ-સાઇન જરૂરી રહેશે. BLO (Booth Level Officer) ઘરે-ઘરે જઈને પણ ફોર્મ-6 ભરવામાં મતદારોની મદદ કરી રહ્યા છે.
મતદારો માટે પ્રાયોગિક સૂચનાઓ તમારા EPIC નંબરથી voters.eci.gov.in પર તમારું નામ તપાસો. જો નામ નીચે નથી તો ફોર્મ-6 ભરો અને જરૂરી ઘોષણાપત્ર અને દસ્તાવેજ જોડાવો. જન્મવર્ષ અનુસાર દસ્તાવેજો: 1987 પહેલાં જન્મ: પોતાનો 1 દસ્તાવેજ 1987-2004 દરમિયાન જન્મ: પોતાનો અને માતા/પિતામાંથી કોઈ એકનાં 1 દસ્તાવેજ 2004 પછી જન્મ: પોતાનો અને માતા-પિતા બંનેનાં દસ્તાવેજો BLO ઘરે-ઘરે જઈને ફોર્મ-6 ભરવામાં મદદ કરી રહ્યો છે.
આ મુદ્દે આગામી સુનાવણી 19 નવેમ્બને નાંખવામાં આવી છે અને કોર્ટની આગળની કાર્યવાહી એ જ સુનાવણીમાં સ્પષ્ટ થશે.