ગરીબીમાંથી બહાર આવ્યા લોકો
નવ દિલ્હી — વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી એ કહ્યું કે 2011 થી 2023 વચ્ચે ભારતમાં કુલ 49.6 કરોડ લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર લાવવામાં સફળતા મળી છે અને તેમાં અગત્યનું ઘટાડો નોંધાયો છે; તેમણે જણાવ્યું કે અતિ ગરીબીનો દર આશરે 90% સુધી ઘટ્યો છે. વડાપ્રધાનએ આ આંકડા વર્લ્ડ બેંકની ઓક્ટોબર રિપોર્ટ ‘India Poverty and Equity Brief’ના હવાલા સાથે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર શેર કર્યા.
વર્લ્ડ બેંક રિપોર્ટના સ્પષ્ટ આંકડા મુજબ, દેશમાં અતિ ગરીબીનો દર 2011માં 27.1% હતો, જે 2023માં ઘટીને 2.6% રહ્યો. વડાપ્રધાનીએ રિપોર્ટનો ઉલ્લેખ કરતા જણાવ્યું કે ગિની ઈન્ડેક્સમાં પણ ઘટાડો આવ્યો છે; તેમનુ કહેવું હતું કે ગિનીમાં 20%થી વધુનો ઘટાડો થયો છે અને તે ઘટીને 23.0 પર પહોંચી ગયો છે.
રોજગારીની તકો
દૈનિક આવક અને અનુમાનિત પરિવર્તન રિપોર્ટમાં દર્શાવાયું છે કે દૈનિક 400 રૂ (US 4.20 ડોલર) કરતા ઓછા આવક ધરાવનારા લોકોની વસ્તી ભાગ 57.7%થી ઘટીને 16.1% થઈ છે. વર્લ્ડ બેંકનું અનુમાન છે કે આ આંકડો 2028 સુધીમાં 12.1% સુધી પહોંચી શકે છે.
વડાપ્રધાનએ જણાવ્યું કે છેલ્લા 6 વર્ષમાં આશરે 13.4 કરોડ નવી રોજગાર તકો ઊભી થઇ છે. રિપોર્ટ મુજબ 2017થી 2023 દરમિયાન ઉભી થયેલી આશરે 13.4 કરોડ નવી નોકરીઓમાં ગ્રામીણ મહિલાઓની ભાગીદારી સૌથી વધુ રહી છે અને ઘણી મહિલાઓ પ્રથમ વખત આવકવાળા કામ સાથે જોડાઈ છે.
ગરીબી ઘટાડવાના મુખ્ય કારણો
ગરીબી ઘટાડવાના મુખ્ય કારણો લોકોની ખરીદ શક્તિ અને વપરાશમાં વધારો, ગ્રામીણ મહિલાઓમાં રોજગારની વધતી ભાગીદારી, સરકારી સહાય યોજનાઓ જેમ કે મફત રાશન અને સીધા બેંક ખાતામાં નાણા ટ્રાન્સફર કરવાની યોજનાઓ, રહેઠાણ અને મૂળભૂત સુવિધાઓમાં સુધારો છે. ઓક્સફોર્ડના અહેવાલ અનુસાર, 2005-06માં દેશની 53.8% વસ્તી મુખ્ય મૂળભૂત સુવિધાઓથી વંચિત હતી, જે 2019-21 સુધીમાં ઘટીને 16.4% રહી ગઈ.
વર્લ્ડ બેંકના માપદંડ પ્રમાણે 2022-23માં નોન-મોનેટરી ગરીબી 15.5% રહી ગઈ છે. રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે હવે વધારે લોકોને પાકા મકાન, વીજળી, સ્વચ્છ પાણી, શૌચાલય અને રસોઈ ગેસ જેવી સુવિધાઓ મળી છે.
બાકી પડતા પડકારો
વર્લ્ડ બેંકના રિપોર્ટમાં એ પણ જણાવાયું છે કે તે છતાં અનેક પડકારો યથાવત્ છે. ભારતમાં કુલ ગરીબ વસ્તીમાં આશરે 57% લોકો ઉત્તર પ્રદેશથી પશ્ચિમ બંગાળ વચ્ચેના વિસ્તારોમાં રહે છે અને આ વિસ્તારોમાં વધુ અને ગુણવત્તાવાળા રોજગારીની જરૂર છે. યુવાનોમાં બેરોજગારીનો દર વધીને 14.6%થી 15.9% થઇ ગયો છે અને તેમાં ગ્રામ્ય યુવાન મહિલાઓની સંખ્યા વધારે છે.
સાથે જ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો કે રોજગાર તકો વધે છે, પણ મોટાભાગની નોકરીઓ ઓછી આવકવાળા ક્ષેત્રોમાં હોવાથી આવી નોકરીઓથી આવકમાં મોટો સુધારો જોવા મળ્યો નથી.