મીઠાં પાણીની વનસૃષ્ટિ: મૅન્ગ્રોવ જંગલ
મૅન્ગ્રોવ સમુદ્રી કિનારા પર ઉગતી અનોખી વનસ્પતિ છે અને ગરમ ટ્રોપિકલ કિનારાઓ પર જોવા મળે છે. મીઠા માટા અને કિનારી પરિસ્થિતિઓને અનુકૂળ બની આ છોડોએ વિશેષ લક્ષણો વિકસાવ્યા છે. જ્વાર-ભૂમિ અને મૂળની અસ્થિતિ જ્યારે જ્વાર આવે ત્યારે સમુદ્રનું પાણી કિનારાનો માટલો ભાગ ડૂબી જાય છે. ઘણા મૅન્ગ્રોવ પ્રજાતિઓ એ મીઠા પાણીમાં વિકાસ કરે છે અને તેમના મૂળો આ પ્રમાણે ભાગે પાણીમાં અને ભાગે જમીનની બહાર દેખાય છે.
મૅન્ગ્રોવની વિશેષતાઓ
વિશિષ્ટ લક્ષણો મૈથ્યકાળા મીઠાશમય માટા અને કિનારી પરિસ્થિતિના કારણે મૅન્ગ્રોવ અન્ય વનસ્પતિથી જુદા હોય છે. આ છોડો મીઠા પાણીમાં જીવવા સક્ષમ હોય છે અને ઘણીવાર લાંબા અને ઘાસજીવન જેવા દેખાય છે. તે જોરદાર કિનારાના પવન, મીઠાશ અને ઓક્સિજનની નીચી સપાટી જેવા પરિસ્થિતિઓ અને જ્વાર દરમિયાન બને અથવા આવે એવા મજબૂત તરંગોને સહન કરે છે.
મૅન્ગ્રોવ જંગલની રચના
રચના અને વૃદ્ધિ મૅન્ગ્રોવ જંગલોમાં ઘણી પ્રજાતિઓમાં પરંપરાગત સોલિડ ટ્રંકનો અભાવ હોય છે અને મૂળપ્રણાલી ખૂબ વ્યાપક રહેતી હોય છે. અનેક છોડમાં મજબૂત સ્ટિલ્ટ અથવા કથાકારક મૂળની ઘન ટોળી ટ્રંકની ભૂમિકા ભજવે છે. ભારતમાં, બેંગાળનું Sundarbans મૅન્ગ્રોવ જંગલ સૌપ્રસિદ્ધ છે. અહીંની વનસ્પતિ કેટલાક કિસ્સાઓમાં ઘણા દઝન ફૂટ સુધી ઊંચી ઉગે છે અને તેમની મૂળપ્રણાલી કાદવમાં બહાર તરફ ફેલાય છે.
પર્યાવરણમાં ભૂમિકા
મૅન્ગ્રોવ તંત્ર પર્યાવરણ માટે અગત્યનું છે કારણ કે તે કિનારાઓનું કાપધો અથવા эрозન અટકાવવામાં મદદ કરે છે. તેમની મૂળપ્રણાલીઓ અને ગાઢ જથ્થા કિનારાના માટીની સપાટી સ્થિર રાખવાથી કિનારાનો નુકસાન ઘટે છે.