BBCની તપાસમાં મળેલા પુરાવા
BBCની તપાસમાં મળેલી માહિતી મુજબ સુદાનના દરફુર પ્રાંતીય શહેર એલ-ફશેર ઉપર છેલ્લા એક સઝા દરમિયાન અને શહેરની લાંબી ઘેરાબંધય પછી Rapid Support Forces (RSF) નામની પારામિલિટરી ફોર્સ દ્વારા આરોગ્યસેવા સુવિધાઓ અને hospitaisને પ્રણાળીને લક્ષ્ય બનાવવામાં આવ્યા હોવાના પુરાવા મળી આવ્યા છે. યુએનના હ્યુમન રાઇટ્સ મુખ્ય પોલીસાચાર્ય Volker Türk એ આ શોધને “deeply disturbing” ગણાવતા કહ્યું છે કે RSFની નાગરિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને આરોગ્યસેવાનો ઉપર થયેલી متعدد હુમલાઓ આંતરિક હમલાવિધિના ગંભીર ભંગ અને સંભવિત યુદ્ધ અપરાધ હોઈ શકે છે.
તિથીઓ અને આંકડા BBCે મેઇ 2024 થી ઓક્ટોબર 2025 સુધી એલ-ફશેરની જમીનગત માહિતીના આધારે ઓછામાં ઓછા 43 અલગ અલગ હુમલાઓની વિગતો એકઠી કરી છે, જેમાં કેટલીક સુવિધાઓ પર વારંવાર હુમલાઓ થયા હતા. BBC ના ડેટા અનુસાર એપ્રિલ 2023 થી ઓક્ટોબર 2025 વચ્ચે આરોગ્યકર્મીઓ પર 120 કર્મચારીઓ ઇજાગ્રસ્ત થયા, 55 વ્યક્તિઓના મૃત્યુ અને 10 લોકો અનિયમિત રીતે ગાયબ અથવા અપહત થયાની વિગતો નોંધાઇ છે.
હોસ્પિટલની સ્થિતિ
એલ-ફશેરમાં નુકસાન કેવી રીતે થયું લાંબા સમય સુધી ચલાયેલા વિવાદ અને સૈન્ય અથડામણના શરૂઆતમાં અનેક તબીબી સુવિધાઓ બંધ થઈ ગઈ હતી. શહેરની મુખ્ય Teaching Hospitalનું કામો ભાગમાં South Hospital પર ખસેડવામાં આવ્યું હતું. મે-જૂન 2024માં RSFના પૂર્વ વિસ્તારથી આગળ વધતાં South Hospital પર શેલિંગ અને ડ્રોન હુમલાઓ શરૂ થયા. ત્યારબાદના એક દિવસ તે તીવ્ર હુમલામાં આરોગ્યકર્મીઓએ એજ સમયે ઓપરેશન કરતાં 16 ઘાયલ દર્દીઓને શસ્ત્રક્રિયા કરી હતી, એમ સર્જન ડૉ. Muhamed Suliman એ BBCને જણાવ્યું.
8 જૂનના રોજ RSFના રેડની ઘટના દરમિયાન હોસ્પિટલ સ્ટાફ આશ્ચર્યચકિત હતો અને ઘણા કર્મચારીઓ પાછળની દીવાલ પરથી ભાગી ગયા. હોસ્પિટલના ડિરેક્ટર જનરલ અને સર્જન Dr Izzeldin Ahmed Dawaud Asow કહે છે કે બહાર થયેલી ટોળાએ તેમને જાતેલ રીતે અપમાનજનક રીતે ટાઢી બોલી અને પહેલા તેમને રાઈફલનો પટ્ટાથી માર્યા અને તેઓ સંજ્ઞહીન થયા; બાદમાં તેમણે બન્યું હતું કે જીવ બચાવવા તેઓ મરી ગયાની ભાનપૂર્વક ભાન ખોટું બતાવ્યા.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા
RSFએ BBCની તપાસનાં તારણોનો ખંડન કર્યો છે. ગૃપના આરોગ્ય મંત્રીએ તપાસને પ્રચાર અને નેશનલ આર્મી અને તેના સહયોગીઓ દ્વારા RSFની નામેણાને દાગો મૂકવાનો પ્રયોગ ગણાવ્યો છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રના તપાસકર્તાઓએ એલ-ફશેરમાં થયેલા અથડામણોને “hallmarks of genocide” જેવી આપાતકાલિન લક્ષણોથી ભરપૂર ફિલ્મેલી હોવાની રિપોર્ટ કરી છે, અને WHO એ BBCને જવાબ આપતા જણાવ્યું છે કે એલ-ફશેરમાં ઘટનાઓ સુદાંની આરોગ્યસેવામાં વ્યાપક પ્રભાવના “one of the clearest and most severe examples” છે.
માર્ચ 2026માં WHOએ પૂર્વી દરફુરમાં RSF કબજે થયેલા વિસ્તારમાં આવેલ al-Daein હૉસ્પિટલ પર થયેલી બોમ્બિંગની નિંદા કરી હતી; તે હુમલામાં દાયાને લગતા દાવો મુજબ દઝિનો મૃત્યો થયા અને હોસ્પિટલ બંધ થવા પડી. તે હુમલાઓ માટે સુડાનની સૈન્ય હવાઇ યંત્રાઓ પર આરોપ લાગ્યો છે, પરંતુ ભગવાનિય નિયમો અનુસાર સૈનિક બળોએ એ જવાબ આપીને જવાબદારી નકારી છે.
BBCએ તે સ્થળે હાજર સૂત્રો, સ્થાનિક ડોક્ટરો અને ઉપલબ્ધ દસ્તાવેજોનો અભ્યાસ કરીને એલ-ફશેર પરની આરોગ્યસેવા સાથે થયેલી ઘુસણખોરી અને હુમલાઓની ક્રમવાર સમયરેખા રજૂ કરી છે. તપાસે રજૂ થતા કેટલાક દાવો જેવા કે હોસ્પિટલોના સૈનિક ઉપયોગ અંગે Dr Nugudના દાવા માટે BBCને સ્વતંત્ર પુરાવો મળી ગયા ન હતા અને સ્થાનિક સરકાર દ્વારા પણ તે દાવાઓ નકારવામાં આવ્યા છે. સ્થિતિ અંગેની તમામ દલીલો અને તપાસોનું પૂરતી રીતે નિરીક્ષણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા મુજબનું મુલ્યાંકન જરૂરી છે, તેવું BBCના વેબ અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે.