ન્યૂ મેક્સિકોની કોર્ટમાં બુધવારે આવી ચુકાદામાં મેટા, જે ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપનું માલિક છે, પર બે સપ્તાહની ટ્રાયલ પછી રાજ્યના કાયદા ઉલ્લંઘન માટે $25bn (≈ £18.6bn)નો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો. ટ્રાયલ દરમિયાન કોર્ટને માન્ય સ્વરૂપે જણાયું કે કંપનીએ વર્ષોથી ફેસબુક યુઝરના ડેટા હેન્ડલિંગ વિશે જાહેરને ખોટી માહિતી આપી હતી.
જજનો નિણબંધ અને રમતગમત
ન્યૂ મેક્સિકોના જજે Francis Mathew એ કહ્યું કે મેટાના કથિત ખોટા દાવા ફેસબુકની ડેટા પ્રેક્ટિસથી આગળ જઈને “the heart of Facebook’s core business practices” સુધી પહોંચતા હતા. જજેના શબ્દોમાં કંપનીની મિસરિપ્રેઝન્ટેશન્સ “willful” હતી અને તે ઉલ્લંઘનાઓ “more than 11 years” સામે પ્રસરેલી હતી — સમયગાળો 2010 થી 2021 સુધી દર્શાવેલો છે. જજેે ભારતીયેશથી મળેલી તમામ માહિતી અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ વચ્ચેના સંવાદો, જેમાં Mark Zuckerberg પણ સામેલ હતા, જાહેરને ભ્રમીત કરવા માટે રચાયેલા હોવાનું જણાવ્યું હતું.
કેસનાં દાવો અને જ્યુરીનું નિર્ણય
રાજ્યના વકીલોએ દાવો કર્યો કે મેટા (પહેલાં Facebook તરીકે ઓળખાતી) નો સંપર્ક Cambridge Analytica સ્કેન્ડલમાં રહ્યો અને હજારો અથવા મિલિયનો ફેસબુક યુઝરના ડેટાનો ત્રીજા પક્ષ દ્વારા ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં 2016ના અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ચુંટણી સંબંધિત કામ પણ સામેલ હતું. રાજ્યએ આ ખોટા દાવા કારણે રાજ્યની આશરે two millionની વસ્તીને અસર પહોંચવાનો દાવો કર્યો. જ્યુરીએ નિર્ધાર્યું કે મેટાએ રાજ્યના કાયદાના ઉલ્લંઘનો “more than 40 million times” કર્યા છે.
દંડની ગણતરી અને ટકોરા
રાજ્યએ મેટા સામે મહત્તમ $40bn સુધી દંડ માગ્યો હતો. મેટાના વકીલોનું કહેવું હતું કે $3.4bnથી વધુ દંડ અસંવૈધિક હશે. જજે Mathew ના કોર્ટ ઑર્ડરમાં duizenden ઉલ્લંઘનો આધારે પ્રથમ ખાતરી કરવામાં આવેલી સજાનો કુલ હિસાબ $219bn હતો, પરંતુ તેમણે તે રકમને ઘટાડીને $25bn કર્યો.
મેટાની પ્રતિસાદ અને અપીલની યોજના
મેટાના મુખ્ય વકીલ CJ Mahoney એ કહ્યું કે આ ચુકાદાથી “it is all but impossible to do business in the state of New Mexico” અને કંપની અપીલ કરશે, જેમાં તેમને પોતાનો દાવો સફળ થશે એવું ઇન્શ્યોરતો આપ્યો. કંપનીએ કોર્ટમાં કરાયેલા કેટલાક આરોપોનો ઈનકાર પણ કર્યો છે.
અન્ય સંબંધિત દંડ અને ઇતિહાસ
આ ચુકાદો મેટા વિરુદ્ધ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો દંડ છે. કંપનીએ અગાઉ અનેક કેસ અને સેટલમેન્ટ્સનો સામનો કર્યો છે, જેમાં કેલિફોર્નિયાથી બાળકોની સલામતી અંગેનું આશરે $18bn નું સેટલમેન્ટ અને યૂનિવર્શલ એજન્સી દ્વારા 2019માં લાદવામાં આવેલ $5bnનો દંડ સામેલ છે. એનાથી અન્યોમાં આ વર્ષમાં ન્યૂ મેક્સિકોએ મેટાને બાળકોની સલામતી વિશે મિસલીડિંગ માહિતી માટે લગભગ $1bn દંડ પણ ફટકાર્યો હતો; સંબંધિત મોટા બાળસુરક્ષા નિર્ણયો પૈકી એકમાં $567mનો હુકમ પણ પ્રકાશિત થયો હતો (7 ઓગસ્ટ).
નાણાકીય પરિપ્રેક્ષ્ય અને AI ખર્ચ
મેટા હાલમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ઉપર ભારે ખર્ચ કરી રહી છે. કંપનીએ જણાવ્યું છે કે તે અત્યારના વર્ષે મુખ્યત્વે AI પ્રોજેક્ટ્સ માટે ઓછામાં ઓછા $135bn ખર્ચ કરવાની અપેક્ષા રાખે છે અને જરૂર પડે તો તે આ રકમ $145bn સુધી લઈ જશે. કંપનીના ખર્ચના કારણે તે નકારાત્મક કેશ ફ્લો અનુભવી રહી છે, જેનું મૂલ્યાંકન “more than $2bn” તરીકે કરવામાં આવ્યું છે — અને આ તે વખતે નોંધાયું છે જ્યારે કંપની શેરબજારમાં લિસ્ટ થયેથી 14 વર્ષ પછી પહેલીવાર નકારાત્મક કેશ ફ્લોને નોંધાવી છે.
મેટાની આવક જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર વચ્ચે વર્ષના સમકક્ષ અવધિથી 26% વધી અને $64.5bn સુધી પહોંચી; નફો ત્રિગુણા થઇને $9.8bn નોંધાયો. Mark Zuckerbergએ ફાઇનાન્શિયલ એનાલિસ્ટ કૉલમાં જણાવ્યું કે મેટાના ગ્રાહક-કેન્દ્રિત AI ટૂલ Muse એ હાલમાં 10 million લોકો દ્વારા વપરાય છે. કંપનીની CFO Susan Liએ કૉલમાં એક નવી શેયર સ્પ્લિટ ઘોષિત કરી છે જેને આધારે હાલના શેરધારકોને એક નવી non-voting શેયર આપવામાં આવશે. Liએ જણાવ્યું કે નવી શેયર ક્લાસ કોઈ ખાસ રોકાણ માટે હજી નિર્ધારિત નથી અને તેમણે AI સંબંધિત ખર્ચ તથા આવનારા વર્ષ માટે “more funding flexibility” વિશે સંકેત આપ્યો.
રાજ્ય પ્રતિનિધિઓની ટીકા
ન્યૂ મેક્સિકોના એટર્ની જનરલ Raúl Torrezએ કહ્યું, “For too long, powerful technology companies have operated as though their size and influence put them beyond the reach of the law,” અને ઉમેર્યું કે આ પરિણામ બતાવે છે કે કોઈ કૉર્પોરેશન પણ જવાબદારિથી ઉપર ન હોઈ શકે. કોર્ટનો આ નિર્ણય અને આગળની અપીલ બંને જુદાજુદા કાનૂની પડકારો જનાવી રહ્યા છે અને આગળનું પરિણામ અત્યારે અણધાર્યું છે.