યુક્રેન માટે રશિયામાંથી કામ કરતા પુરુષો
બ્રિટિશ બ્રોડકાસ્ટિંગ કોર્પોરેશન (BBC) વર્લ્ડ સર્વિસની ડોક્યુમેન્ટરીમાં જેપરી મધ્યે બે રશિયાઈ પુરુષો—જેને Ivan અને Foma તરીકે ઓળખવામાં આવ્યા છે—એ દાવો કર્યો છે કે તેઓ યુક્રેનની સેનો ગુપ્તસેવા GUR માટે રશિયાની અંદર અને બહાર સબોટાજ અને ગુપ્ત નિરીક્ષણ (surveillance) કામગીરીમાં જોડાયેલા રહ્યા છે.
Ivan અને Foma ના દાવા
ડોક્યુમેન્ટરીને પોલશ સ્વતંત્ર પત્રકાર Marcin Mamon દ્વારા નિર્દેશિત કરવામાં આવ્યું છે. GUR સાથે સંબંધ અને વેરિફિકેશનની મર્યાદા ડોક્યુમેન્ટરીમાં જણાવાયુ છે કે GUR એ Ivan અને Foma બંનેની એજન્સી માટે કામ કરવાની પુષ્ટિ કરી છે, પણ એ પણ સ્વીકારી છે કે સંપૂર્ણ પ્રતિચિત્ર તેઓ સમજી શકતા નથી.
બંને પુરુષો અને GUR જાણકારો માહિતી શેરવામાં સાવચેત રહ્યા છે અને પોલીસી અને સુરક્ષા કારણોસર તેમના મળેલા દાવાઓની તટસ્થ રીતે ચકાસણી કરવી મુશ્કેલ બની છે. જ્યારે Ivan ના હેન્ડલરથી પૂછાયું કે તેને કેટલો વિશ્વાસ કરી શકાય, તો હેન્ડલરે કહ્યું: “I’m not sure of anyone, except myself.”
Ivan ના કાર્ય
Ivan જણાવે છે કે તેણે રશિયાની અંદર સૈનિક માટેનાં સ્થળોની નજર રાખવી, ડ્રોનના ઘટકો છપાવવા માટે જગ્યાઓ શોધવી અને સંભવિત હુમલાઓની તૈયારીમાં સહાય કરી છે. તેણે ડોક્યુમેન્ટરીને એક વીડિયો આપ્યો જેમાં તે રશિયન સૈનિક હવાઈ ફીલ્ડની નજીક અસ્પષ્ટરૂપે વિસ્ફોટક વસ્તુ છુપાવતા દેખાય છે. Ivan એ કહ્યું કે જો આવી કામગીરીમાં પકડાતો તો તે ટેરોરિઝમનો આરોપ બનેતો અને વર્ષોથી કેદનો સામનો કરવો પડતો.
Foma નો નેટવર્ક
Foma જે પોલેન્ડમાં નિવાસ કરે છે, એ દાવો કર્યો છે કે તે રશિયામાં રહેલા ગુપ્ત સ્વયંસેવકોનું એક નેટવર્ક ચલાવે છે અને તે વ્યક્તિઓએ ઉચ્ચ સ્તરના રશિયન અધિકારીઓનું નિરીક્ષણ કરે છે જેને GUR ટાર્ગેટ કરવા પર વિચાર કરે છે. Foma કહે છે કે તેની ટીમ મુખ્યત્વે નિરીક્ષણ અને રિપોર્ટ સુધી મર્યાદિત છે અને હંમેશા ટાર્ગેટની માહિતી, ફોટોગ્રાફ અને અન્ય વિગતો તપાસી લે છે.
તે કહે છે કે નેટવર્કમાં લગભગ “three dozen” લોકો કામ કરે છે અને તેમાં રશિયા, યુક્રેન અને યુરોપના અન્ય ભાગો સામેલ છે, જ્યાં તેમનો બાહ્ય ઘટક લોજિસ્ટિક સહાય આપે છે.
ખતરનાક પરિસ્થિતિઓ
ડોક્યુમેન્ટરીમાં જણાવાયું છે કે Ivan શક્યતઃ જૂનમાં ગયા વર્ષે યેલાબુગા ખાતે રશિયાના સૌથી મોટા મિલિટરી ડ્રોન ફેક્ટરીને નિશાન બનાવવામાં જોડાયેલો હોવાનું ધારણ કરવામાં આવે છે; તે ઘટનામાં એક વ્યક્તિ સંપૂર્ણપણે મૃત્યુ પામવાનું કેટલાક રિપોર્ટ્સમાં ઉલ્લેખ છે. Ivan એ દાવો કર્યો કે હંમેશા નાગરિકોને નુકસાન ન પહોંચાડવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે.
Ivan એ વધુ કહ્યુ કે એક ઘટના એવી રહી જ્યારે તેની કારને તપાસ માટે રોકવામાં આવી હતી અને તેની પાસે હાથથી બનાવેલી વિસ્ફોટક સામગ્રી હતી, ત્યારે જોખમ ખૂબ ઉંચું હતું છતાં તે પકડાયો નહોતો.
Fanil Sarvarovની હત્યા
ડોક્યુમેન્ટરીમાં જણાવાયું છે કે જ્યારે લેફ્ટનન્ટ જનરલ Fanil Sarvarov પર મોસ્કોમાં કાર હેઠળ રાખેલ વિસ્ફોટક દ્વારા સવાઈ હત્યા નોંધાઈ હતી, ત્યારે Foma એ સ્વીકૃત કર્યું કે તેણે Ucrainenની બાજુને તેના માટે ઇન્ટેલિજન્સ પ્રદાન કરી હતી. Sarvarovની હત્યા ડિસેમ્બર 2025માં નોંધવામાં આવી હોવાની માહિતી ડોક્યુમેન્ટરીમાં આપવામાં આવી છે.
યુક્રેનની નીતિ
યુક્રેનની સરકારે સમાવિષ્ટ રીતે આંતરિક અમલોના હેતુ અને ચોક્કસ ઍક્ટિવિટીઝ વિશે જાહેર રીતે જવાબદારી લેતી નથી, પરંતુ ડોક્યુમેન્ટરીમાં ઉલ્લેખ છે કે યુક્રેન સરકાર દ્વારા કોર્ડિનેટેડ ડ્રોન હુમલાઓની યોજના અને ગુપ્ત એજન્ટોનો ઉપયોગ થવાની નીતિનું પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું છે.
ગયા વર્ષે BBC ને એક યુક્રેન ઇન્ટલિજન્સ અધિકારીએ માન્ય કરતા કહ્યું હતું કે તે ડિસેમ્બર 2024માં સિનિયર સૈનિક લેફ્ટનન્ટ જનરલ Igor Kirillov ની હત્યામાં પાછળ હતા.
ચકાસણીની અસાધ્યતા
Foma એ દાવો કર્યો છે કે રશિયામાં આવા કામ કરવા વાળા લોકોની સંખ્યા અંદાજપાત્ર 300-500 છે, પરંતુ આ આંકડાની સ્વતંત્ર રીતે તપાસ શક્ય ન હોવાનું ડોક્યુમેન્ટરીમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે. સામુહિક રીતે ત્યારે પણ દાવાઓના પુરાવા દરેક રજૂઆતમાં પૂરાવા પૂરા પાડતા નથી અને બંને જણોએ માહિતી જાહેર કરવાથી સચેત રહેવાની નોંધ કરી છે.
ડોક્યુમેન્ટરીમાં રજૂ થયેલી બાતમી અને વ્યક્તિઓના દાવાની તટસ્થપણે તપાસ શક્ય ન હોવાને કારણે વસ્તુઓની પુષ્ટિ કરવી પડકારભર્યું રહેશે, તેમ ડોક્યુમેન્ટરીમાં નોંધવામાં આવ્યું છે.