ઝાપોરિઝસ્થલ પર રશિયાના મિસાઇલ હુમલાઓ
ઝાપોરિઝ્ઝિયાના ઝાપોરિઝસ્થલ સ્ટીલ કારખાનું રશિયાના અનેક મિસાઇલ હુમલાઓ પછી અનિશ્ચિતકાળ માટે બંધ પડી ગયું છે. સંચાલન કરતી કંપની Metinvestનાં ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને સ્થાનિક કામદારો અનુસાર ચાર લહેરોના હુમલામાં ફેક્ટરી પર વિશાળ તબાહી થઇ છે અને યુક્રેનાના ધાતુ ઉદ્યોગ પર ગંભીર અસર પડે તેવી ચિંતા છે.
હમલાઓ અને નિરાકરણ Metinvestના chief operating officer ઓલેક્સાન્ડ્ર મિરોનેન્કો અનુસાર ઝાપોરિઝસ્થલ પર બે ઓગસ્ટમાં અને બે સપ્ટેમ્બરમાં કુલ ચાર લહેરોના હુમલા થયા હતા. કંપનીનો વિગતવાર આંકડો મુજબ આ બાદ ઝાપોરિઝસ્થલ પર કુલ 17 મિસાઇલ ફેંકવામાં આવ્યા. મુખ્ય સર્જનાલયો અને ઉત્પાદન યંત્રસામગ્રી મોટા પાયે નષ્ટ થઈ ગયાં છે અને કારખાનાનું કામ હાલમાં અનિશ્ચિતકાળ માટે બંધ પાડવામાં આવ્યું છે.
માનવ થતા નુકશાન કારખાનામાં લગભગ 8,500 માણસો કામ કરતા હતા. Metinvestે કહ્યું કે હુમલાઓમાં 8 કર્મચારીઓ માર્યા ગયા અને 31 જેટલા ઘાયલ થયા. ફેક્ટરીના પગલે રબ્બલ સાફ કરવાના અને પુનઃસ્થાપનની પૂર્વતૈયારી કામો ચાલુ છે, પણ પુનઃપ્રારંભના નિર્ણય માટે પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ નથી.
સ્થાનિક અને રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્ર પર અસર રશિયાના હવાઇ હુમલાની લહેરનો મુખ્ય લક્ષ્ય યુક્રેનાના ખાણ અને ધાતુ ઉદ્યોગ ઉપર રહ્યો છે. યુદ્ધ શરૂ થવામાં પહેલા, મેટેલર્જી અને ખનન ક્ષેત્ર યુક્રેનાના જીડીપીનાં લગભગ 10%નું યોગદાન અને નિકાસનું એક ત્રીજું ભાગ પૂરાં પાડતા હતા; ઉદ્યોગે એક સમયે 5 લાખથી વધુ લોકોને રોજગારી આપી હતી.
મિરોનેન્કોનું કહેવું છે કે આગામી હુમલાઓ સાથે ઉદ્યોગનું યોગદાન એટલું ઘટી ગયું છે કે હમણાં તે “શાયદ શૂન્યની નજીક” છે. તેમોએ કહ્યું કે Metinvest હજી તાજેતરમાં યુક્રેનામાંનું સૌથી મોટું સ્ટીલ અને લોખંડ ઉત્પાદક હતું, છતાં તેની તમામ સ્ટીલવર્કસ્સ દરમિયાન માટે બંધ પડી છે.
આગળની છટાઈ અને ઐતિહાસિક નુકસાન યુક્રેનામાં યુદ્ધ શરૂ થવાના પહેલા 12 મેટલર્જિકલ પ્લાન્ટ હતી. સંઘર્ષ પછી ઈસ્ટમાં ઉદ્યોગનો કાણું સાજો ખોવાયો — 2014 પછી જે ખંડો ગુમાયા અને 2018 સુધી પ્લાન્ટોની સંખ્યા 9 રહી, તો પૂર્ણસંખ્ય રશિયાનું વિસ્તૃત યુદ્ધ શરૂ થવાનું ત્રણ વર્ષ બાદ 2025માં તે સંખ્યા 6 થઇ ગઇ.
આ હેતુમાં મેરિયુપોલમાં આવેલ Azovstal અને Illich જેવી એકાદ મોટી પ્લન્ટો ગુમાઈ ગઈ છે. સ્થાનિક નાણાકીય અસર કાંકીણીઓ પ્રમાણે, ધાતુ ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓ દ્વારા ચૂકવાતા કર શહેરનાં બજેટમાં નોંધપાત્ર હતા. કિયિવની કન્સલ્ટન્સી GMK Centerનાં સ્ટાનિસ્લાવ ઝિંચેન્કો કહે છે કે આ ટેક્સો સ્થાનિક વહીવટી ખર્ચમાં લગભગ 30-70% સુધીનું યોગદાન કરતી હતી.
નાણાંમાં આ ઘટ સાથે નર્સરી સ્કૂલ, હીટિંગ પ્લાન્ટોની મરામત અને અન્ય સામાજિક સેવાઓ પર સીધો અસર થશે, અને શહેરોની દૈનિક કામગીરી પર ગંભીર અસર આવી શકે છે.
પુનઃપ્રારંભ અને પરિવહનની સમસ્યાઓ Metinvestના એક બીજા અધિકારી ઓલેક્સાન્ડ્ર વોડોવિઝે જણાવ્યું કે તેઓએ જાપોરિઝસ્થલનું પુનઃપ્રારંભ અજમાવ્યો — એક બ્લાસ્ટ ફર્નેસ રિસ્ટાર્ટ થયું અને તે 10 કલાક ચાલ્યું, ત્યારબાદ બીજા એર સ્ટ્રાઈકમાં ફેક્ટરી ફરી ટાર્ગેટ થઇ ગઈ.
તસ્વીરો અને કામગીરીની અસ્વસ્થ સ્થિતિને કારણે મોટા રિપેરેશન ખર્ચ કરવા માટે હજી કોઈ નિર્ણય ન લેવાયો છે. રશિયાના હુમલાઓથી રેલવે પર અસર અને બંદરો પર હુમલાંએ વેપાર અને નિકાસને પણ જોખમમાં નાખી દીધા છે.
મિરોનેન્કોએ જણાવ્યું કે “બંદરો અસલમાં બંધ પડી ગયા છે” અને દરેક જહાજ પર હુમલાનો જોખમ છે — તેમનો અંદાજ છે કે શક્યતા “50-50” છે. ઉપરાંત, યુરોપિયન સંઘ દ્વારા 1 Julyથી લાગુ કરાયેલ સ્ટીલ આયાત ક્વોટા યુક્રેન માટે સ્થિતિને વધુ મુશ્કેલ બનાવી શકે છે.
રક્ષણ અને પુનર્નિર્માણ માટે અસર વિશ્લેષકો ચેતવાણીએ છે કે સ્ટીલ ઉત્પાદનનો ઠપ થવો યુક્રેનની પ્રતિરક્ષા ક્ષમતા અને ભવિષ્યના પુનર્નિર્માણ કામો માટે ગંભીર અસરકારક રહેશે. સ્ટીલ સેનાની સાધનો, આશ્રય અને નિર્માણ સામગ્રી માટે આવશ્યક છે અને તેની અછતથી સમારકામ અને લશ્કરી ઉત્પાદન બંને પર અસર પડશે.
GMK Centerનાં ઝિંચેન્કોએ આને માનવતાવાદી તંગી અને મોટા પગલાની માઈગ્રેશન લહેરની શક્યતા સાથે જોડ્યું છે. સ્થાનીક કામદાર અને શહેરની સ્થિતિ દેનિસ મક્સિશ્કો અને અન્ય કાર્યકરો જણાવે છે કે સહકર્મીઓ હાલમાં રબ્બલ સાફ કરી અને ફેક્ટરી જાળવવા માટે શક્ય તેટલી કોશિશ કરી રહ્યા છે.
સ્થાનિક પ્રાધિકારીઓ અને કાર્યસ્થળોએ કહ્યું છે કે આ પ્રકારનાં હુમલાઓ માત્ર નોકરીઓને જ નહીં પરંતુ શહેરોની નાણાકીય આસપાસની જાળને પણ મોટેભાગે ઠપ કરી નાખશે. Arcelor Mittal Kryvyi Rih જેવી એક મોટી પ્લન્ટે 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ ઓછીની પુનઃખોલવાની ક્ષમતા ન હોવાની જાહેરાત કરી — કંપનીએ કહ્યું હતું કે પાંચ કર્મચારીઓ માર્યા ગયા અને પાંચ અઠવાડિયાના સમયગાળામાં ફરીવાર હુમલાઓ થયા હતા — સ્થાનોની અંદર કાર્ય અને નાગરિક જીવન માટે આ એક ગંભીર પ્રહ્રોલ છે.