14 સપ્ટેમ્બર: હિન્દી દિવસ અને ગણેશ ચતુર્થી
14 સપ્ટેમ્બરનો દિવસ ધાર્મિક, રાજકીય અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર છે. પોખરણ ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ (જેસલમેર, રાજસ્થાન) ખાતે ભારતીય વાયુસેનાનું ‘ડ્રોનથોન-2026’ શરૂ થાય છે; મુંબઈમાં કેન્દ્રિય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ ‘છઠ્ઠા અખિલ ભારતીય રાજભાષા સંમેલન’ અને રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસના ઉદ્ઘાટન સત્રને સંબોધન કરશે.
દિલ્લીમાં પબ્લિક એકાઉન્ટ્સ કમિટી (PAC) પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલના નિવાસસ્થાનનું નિરીક્ષણ કરશે. ધાર્મિક વિધિ પ્રમાણે હરતાલિકા ત્રીજ અને ગણેશ ચતુર્થીનો અનોખો સંયોગ પણ બન્યો છે. સાથે જ સૌરાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની આગાહી છે.
વાયુસેનાનું ‘ડ્રોનથોન-2026’ સંરક્ષણ પ્રદર્શન રાજસ્થાનના જેસલમેરમાં આવેલા પોખરણ ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેંજ ખાતે 14થી 16 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભારતીય વાયુસેના દ્વારા ‘ડ્રોનથોન-2026’નું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. સંરક્ષણ મંત્રાલય હેઠળ યોજાનારા આ ત્રિદિવસીય કાર્યક્રમમાં સૈન્ય વિમાની ક્ષેત્રે ટેકનોલોજી અને ડ્રોન ક્ષમતાનું પ્રદર્શન કરવામાં આવશે.
મુંબઈમાં રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસ અને રાજભાષા સંમેલન મુંબઈ ખાતે ‘છઠ્ઠા અખિલ ભારતીય રાજભાષા સંમેલન’ અને રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસના ઉદ્ઘાટન સત્રનું સંબોધન કેન્દ્રિય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ કરશે. આ કાર્યક્રમમાં મહારાષ્ટ્રના મુખ્યમંત્રી, બંને ઉપમુખ્યમંત્રીઓ, સાંસદો અને સાહિત્યકારો ઉપસ્થિત રહેશે.
દિલ્લીમાં ‘શીશમહલ’ તપાસ માટે PACનું નિરીક્ષણ દિલ્લી વિધાનસભા દ્વારા ગઠિત પબ્લિક એકાઉન્ટ્સ કમિટી (PAC) 14 સપ્ટેમ્બરે પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અરવિંદ કેજરીવાલના નિવાસસ્થાનનું નિરીક્ષણ કરશે. સીએજી રિપોર્ટના આધારે રચાયેલી આ સમિતિ—ભાજપ દ્વારા ‘શીશમહલ’ તરીકે ઓળખાવાતા બંગલાની તપાસ કરશે.
હરતાલિકા ત્રીજ અને ગણેશ ચતુર્થીની તિથિઓ ધાર્મિક ગણતરી મુજબ, 14 સપ્ટેમ્બરની સવારે 7:06 વાગ્યા સુધી તૃતીયા તિથિ રહેશે અને ત્યારબાદ ચતુર્થી તિથિ શરૂ થશે. આ શુભ સંયોગમાં શ્રદ્ધાળુઓ ગણેશ ચતુર્થીની સ્થાપના કરી શકશે.
સૌરાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં ભારે વરસાદની આગાહી હવામાન વિભાગ મુજબ 14 સપ્ટેમ્બરે દેવભૂમિ દ્વારકા, જામનગર, મોરબી, સમગ્ર સૌરાષ્ટ્ર અને દક્ષિણ ગુજરાતના વિવિધ વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદની શક્યતા છે. આ વરસાદથી રાજ્યમાં ચોમાસાની ઘટ પૂરી પડી શકે છે.
રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસનું ઐતિહાસિક મહત્વ બંદારણસભાએ 14 સપ્ટેમ્બર 1949ના રોજ હિન્દીને ભારતની સત્તાવાર રાજભાષા તરીકે સ્વીકાર્યું હતું. ત્યારબાદ 1953થી રાષ્ટ્રભાષા પ્રચાર સમિતિના વર્ધાના પ્રસ્તાવથી દર વર્ષે 14 સપ્ટેમ્બર ‘રાષ્ટ્રીય હિન્દી દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
14 સપ્ટેમ્બરની મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ 1752 – બ્રિટન અને તેના સામ્રાજ્ય હેઠળના દેશોએ જુલિયન કેલેન્ડર છોડીને ગ્રેગોરિયન કેમલેન્ડર અપનાવ્યું. આ બદલાવ માટે 3 સપ્ટેમ્બર પછી સીધી 14 સપ્ટેમ્બર તારીખ ગણવામાં આવી. 1770 – ડેનમાર્કમાં પ્રેસની સ્વતંત્રતાને સત્તાવાર માન્યતા આપવામાં આવી. 1812 – નેપોલિયન બોનાપાર્ટે મોસ્કો પર કબ્જો કર્યો; રશિયાએ શહેરમાં આગ લગાવી પીછેહઠ કરવો પડ્યો.
1833 – વિલિયમ બેન્ટિક ભારતના ગવર્નર જનરલ બન્યા. 1901 – રાષ્ટ્રપતિ વિલિયમ મેકકિન્લીના અવસાન બાદ 42 વર્ષના થિયોડોર રૂઝવેલ્ટ ભારતના 26મા રાષ્ટ્રપ્રમુખ બન્યા. 1917 – રશિયા સત્તાવાર રીતે પ્રજાસત્તાક જાહેર થયું. 1959 – સોવિયેત યુનિયનનું ‘Luna-2’ સ્પેસક્રાફ્ટ ચંદ્રની સપાટી પર ઉતર્યું; ચંદ્ર પર પહોંચનારી આ પ્રથમ માનવસર્જિત વસ્તુ ગણાય છે.
1960 – ખનિજ અને તેલ નિકાસ કરનારા દેશોએ ભેગા મળીને OPECની સ્થાપના કરી. 1999 – કિરીબાતી, નૌરૂ અને ટોંગા સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં જોડાયા. 2000 – માઇક્રોસોફ્ટે Windows M.E. ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ લોન્ચ કરી. 2000 – વડાપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીએ યુએસ સેનેટની સંયુક્ત બેઠકને સંબોધન કર્યું. 2003 – સેનાએ ગિનિ-બિસાઉમાં રાષ્ટ્રપતિ કુમ્બા માલાની સરકારનું તખ્તાપલટ કર્યું.
2003 – એસ્તોનિયાએ યુરોપિયન યુનિયનમાં પ્રવેશ કર્યો. 2006 – IBSA અંતર્ગત પરમાણુ ઊર્જા સહયોગ કરાર થયો અને દલાઈ લામાને યુએસ સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન આપવા અંગે જાહેરાત થઈ. 2007 – જાપાનના તાનેગાશીમા સ્પેસ સેન્ટરથી પ્રથમ ચંદ્ર ઉપગ્રહ H-2A લોન્ચ થયો. 2008 – રશિયાના પર્મ એરપોર્ટ નજીક એરોફ્લોટ ફ્લાઇટ 821 ક્રેશ થયો અને 88 લોકોના મોત થયા.
પ્રमुख વ્યક્તિઓની જન્મજયંતી અને પુણ્યતિથિઓ જન્મજયંતિ — 1894 : જ્ઞાન ચંદ્ર ઘોષ; 1910 : રસુના સેદ; 1914 : ગોપાલદાસ પરમાનંદ સિપ્પી; 1921 : મોહન થપલિયાલ; 1923 : રામ જેઠમલાણી; 1928 : કોમોડોર બબરુભાન યાદવ; 1930 : રાજકુમાર કોહલી; 1945 : તથાગત રોય; 1954 : શ્રીકાંત જિચકર; 1957 : ગોપી કુમાર પોદિલા; 1963 : રોબિન સિંહ; 1993 : સાજન પ્રકાશ. પુણ્યતિથિ — 1947 : કવિ ચંદ્ર કુંવર બરતવાલ; 1971 : તારાશંકર બંદ્યોપાધ્યાય; 1985 : રામકૃષ્ણ શિંદે; 1992 : ચંદ્રસિંહ બિરકાલી; 2008 : રાલ્ફ રસેલ.